فرامينيفرا

فرامينفرا يا روزنداران که از تک سلولى هاى جانورى محسوب مى شوند به ترتيب زير به سلسله آغازيان تعلق دارد.اين گروه بزرگ با داشتن پاهاى کاذب و پوسته هاى کيتينى،آهکى، سيليسى وآگلوتينه مشخص مى شوند .ساختمان بدن اين جانوران ساده ويا پيچيده ،تک حجره اى ويا چند حجره اى است/کفزى(بنتيک) وشناور(پلانکتون) اند.ترکيب شيميائى وبافت پوسته در انواع مختلف متفاوت است وشامل پوسته هاى پسودوکيتينى،آگلوتينه،آهکى پرسلانوز،آهکى هيالين وآهکى ميکروگرانولار وهمچين پوسته هاى سيليسى است.

سلسله پرتوزوآß  شاخص سارکوديناß رده ريزوپوداß راسته فرامينيفرها

از فرامينيفرها براى تعيين سن سنگ هاى مارنى ،آهکى،مارن آهکى، آهک مارنى،شيل ونهشته هايى از نوع ماسه،سيلت با سن کامبرين تا عهد حاضر استفاده مى شود.  از نظر محيط دريايى اين راسته در دو گروه فرامينيفرهاى بنتيک (کامبرين تا عهد حاضر )وفرامينفرهاى پلانکتون (ژوراسيک تا عهد حاضر) طبقه بندى مى شونددر بايواستراتيگرافى ،تعبير وتفسير محيط هاى ديرينه دريايى ،تعيين دماهاى ديرينه و.... کاربرد دارند.

راديولاريا

راديولارها در سنگ هاى آهکى پلانکتونيک ،توف هاى رسوبى، شيل ،مارن ،چرت نودول

(radiolarian ribben chert, limestone silicoeuse shale ,mudstone and siltstone )  مشاهده مى شوند وبطور کلى براى تعيين سن سنگهاى  سيليسى چرت دار با سن کامبرين تا عهد حاضر مناسب مى باشند.

در ليتولوژى هاى مختلف،روش آماده سازى واستخراج شيميايى متفاوت است (زمان ونوع اسيد). در فرآيند شيميائى پوسته هاى سيليسى راديولارهاى پلى سيستينى که در ماتريکسى از چرت ،شيل سيليسى،مادستون سيلتستون قرار دارند وهمچنين رس هائى که با ترکيب رس هائى که با ترکيب سيليس مى باشند مى توان از hydrofluoric acid(HF) ده درصد استفاده نمود.در سنگ هاى نرمى مانند آهک ،مارن آهکى وشيل اسيدهاى ضعيف ترى چون Acetic acid(CH3 CooH

ده درصد hydrochloric acid(HCI) ده درصد ويا آب اکسيژنه (H2o2) کاربرد دارند.

پيک راديولارها ومطالعه آنها بهتر است در محيط آب صورت گيرد. بعد از راديولارها ومطالعه ميکروسکوپى لازم است از روش تکميل تر ودقيق تر ،که همانا عکس بردارى ومطالعه يا ميکروسکوپى الکترونى است(SEM) استفاده شود تا نهايت دقت در تعيين جنس وگونه انجام شده باشد از آنجائى که مرحله آزمايشگاهى راديولاريا از ابتدا تا بعد از پيک بسيار سخت ،طولانى وخطرناک است، پيشنهاد مى شود تا حد ممکن ابتدا با تهيه مقاطع نازک از وجود راديولرها در نمونه اطمينان حاصل کرد وبعد از آن در فرم هاى آزاد وبا استفاده از ميکروسکوپ بينوکوالر وترجيجاً ميکروسکوپى الکترونى جنس و گونه شناسايى شود.

نانوفسيل ها

نانوپلانکتون هاى آهکى ، کوکوليتوفورهاى تک سلولى از گروه جلبک هاى کريزوفيت مى باشند که به سبب فراوانى ونقش بارزشان در فرآيند فتوسنتز از اجراى مهم چرخه بيو شيميايى کره زمين به حساب مى آيند. اندازه نانوفسيل هاى آهکى ونانوليت هاى وابسته به آن عمدتاً کوچکتر از 30 ميکرون مى باشند که به کمک ميکروسکوپ نورى با بزرگنمايى 1000 برابر ويا ميکروسکوپ الکترونى (مانند راديولرها) مطالعه مى شوند.مطالعه نانوفسيل ها براى تعيين سن سنگ هاى مارنى،شيلى، آهک مارنى،ماسه سنگ گلوکونيتى(رسوبات دريايى ودانه ريز)با سن ژوراسيکتا عهد حاضر مناسب مى باشند.

پالينومورف ها

پالينومورف ها به گروه يا گروه هايى از ماکروفسيل ها نسبت داده مى شوند که پوسته آنها از مولکول هاى آلى بسيار مقاوم از قبيل اسپوروپولنين،کيتين وشبيه کيتين تشکيل شده است.پالينومورف هاى براى مطالعه وتعيين سن سنگ هاى شيلى تيره رنگ اسليت (دگرگونى درجه پائين) با سن پرکامبرين تا عهد حاضر مناسب مى باشند.اسلايد پالينومورف ها توسط ميکروسکوپ نورى و لزوماً با عدسى شيئى 100 مطالعه وسن واحد سنگى با دقت اشکوب تعيين مى گردد.

دو گونه از پالينومورف هاى شاخص ايران شامل plectochitina khosravi  متعلق يه سيلورين زيرين وAncrychotinina zagrosiensis متعبق به دونين مى باشند.

کنودونت ها

اشکال دندان مانندى از جنس آپاتيت هستند که به رنگ زرد عسلى تا قهوه اى وبا اندازه 0.01.4mm  ديده مى شوند.رده بندى مشخصى ندارند وعده اى آن را منشاء مهره داران مى دانند.اين فسيل هاى کوچک در انواع سنگ هاى ريزدانه وحتى کنگلومراها به صورت منفرد ديده مى شوند.پيدايش آنها مربوط به پالئوزوئيک تا انتهاى ترياس مى باشدو از نظر فسيل شناسى وچينه شناسى از ارزش بالايى برخوردار هستند.

مطالعه کنودونت ها در سنگ هاى آهکى ،آهک کمى ماسه اى ،آهک کمى دولوميتى با سن پرکامبرين پايانى تا ترياس پايانى امکان پذير مى باشد.براى برداشت نمونه هاى واجد کنودونت معمولاً از دو روش 1) نمونه بردارى نقطه اى (spot sampling) و2)نمونه بردارى منظم از بخش هاى قديمى تا جوان واحدهاى چينه اى(stratigraphy sampling) استفاده مى شود.در اين روش نمونه بردارى پس از برداشت نمونه ها وقراردادن آنها در کيسه هاى ضخيم ، مشخصات هر نمونه بر روى آن ثبت مى شود سپس نمونه ها در آزمايشگاه به روش اسيد شويى جهت مطالعات ميکروسکوپى آماده مى شوندکه مراحل مختلف آن در تصاوير نمايش داده شده است.

پس از جدايش عناصر کنودونت از رسوبات ،‌ميکروسکوپ بينوکولار مطالعه مى شوند وسن واحد سنگى با شناسايى زون هاى کنودونتى تعيين مى گردد.براى مثال دوجنس از کنودونت هاى شاخص ايران شامل .Bipinatus sp متعلق به دونين زيرين و palmatolepis sp. متعلق به دونين بالايى مى باشند.

استراکودها

استراکودها گروهى از سخت پوستان با بازه زمانى کامبرين تا عهد حاضر هستند که در اکثر سنگ هاى رسوبى يافت مى شوند.آنها در تمامى محيط هاى آبى از اعماق کم تا زياد وحتى در خشکى ها وجود دارند.استراکودها کاربردهاى فراوانى دارند که مهمترين آنها تعيين سن سنگ هاى رسوبى وشناخت محيط هاى رسوبى است. براى جداسازى آنها معمولاً از شيل ومارن استفاده مى شود .روش آماده سازى آنها مانند فرامينفرهاست.(استراکودها در مقاطع نازک و با ميکروسکوپ نورى صرفاً قابل شناسايى هستند ولى تشخيص جنس وگونه آنها با مطالعه توسط ميکروسکوپ بينوکولار امکان پذير است).استراکودها از مارن،شيل، مارن کمى آهکى ،آهکى مارنى ، ماسه، سيلت و رس قابل استحصال هستند.

براکيوپودها

براکيوپودها شاخه اى از نرم تنان هستند که داراى دو کفه مى باشند که پوسته آنها از  کيتينوفسفات به همراه کربنات کلسيم ساخته شده است.محيط زندگى اين دو جانداران نيز دريايى بوده است.براکيوپودها از جمله بى مهرگانى هستند که از کامبرين تا عهد حاضر در تمام جهان گسترش داشته اند و در ايران در زمان پالئوزوئيک فراوانى قابل ملاحظه اى دارند وقابليت تعيين سن لايه ها در حد اشکوب را دارا مى باشندبطور کلى شامل دو دسته مفصل داران و بدون مفصل هاى مى باشند. طريقه نمونه بردارى از ماکروفسيل ها در مقاطع مورد مطالعه در صحرا از اهميت خاصى برخوردار است.اين فسيل ها به صورت دستى وميکروسکوپى در حد جنس قابل شناسائى اند ولى براى تعيين گونه بايد هر يک دهم ميليمتر به يک دهم مقاطعى بصورت سريال سکشن از آنها تهيه نمود.